Wat sê die Bybel oor panenteïsme?

Hier volg ‘n vergelyking tussen moderne panenteïsme en die Bybel. Let asb op dat panenteïsme die ‘n homogene leerstelling is nie en dat daar in panenteïsme geen ortodoksie bestaan nie. Ek probeer dus nie voorgee dat die onderstaande ‘n juiste weergawe is van enige spesifieke panenteïs se wereldbeskouing nie. Maar ek glo tog dat dit die breë stroom van panenteïsme goed verteenwoordig.Ek wil ook duidelik stel dat ek nie ‘n kenner is nie, en dat die kennis wat ek in die afgelope paar weke opgedoen het uit verskeie bronne op die internet kom, maar ook uit die volgende boek, wat ek beslis kan aanbeveel:

Panentheism: The Other God of the Philosophers, deur John Cooper.

http://www.amazon.com/Panentheism-Other-Philosophers-Plato-Present/dp/0801027241

Kry dit maar op Amazon!



Bybelse Wêreldbeeld

God is die skepper.

Gen 1:1 In die begin het God die hemel en die aarde geskep

Panenteïsme

God is die skepper.

In sommige weergawes van panenteïsisme is god nie die skepper nie maar onstaan hy in verhouding tot die skepping, stuur hy die ontstaan van die skepping, en neem hy dit op in sy wese.



Bybelse Wêreldbeeld

God skep apart van homself. Dit beteken die skepping is nie God nie en God is nie die skepping nie.

Gen 1:2 b: …die Gees van God het oor die waters gesweef.

Rom. 1:25: Dit is hulle wat die waarheid van God verruil vir die leuen. Hulle dien en vereer die skepsel in plaas van die Skepper,aan wie die lof toekom vir ewig.

God het wel alles “in Christus” geskep. Die woord “in” verwys hier na die skepping se verhouding met Christus.

Kol. 1:16: Want in Hom* is alle dinge geskape wat in die hemel en op aarde is, wat sienlik en onsienlik is… (1933 vertaling)

(* Christus)(Die meeste moderne vertalings gebruik hier die woord “deur”.)

Na die sondeval is slegs wedergebore, verlosde gelowiges “in Christus.” Die wie verlore gaan is baie beslis nie “in Christus” nie. Dit staan reëlreg teen die aanspraak van panenteïste dat die hele skepping “in god” is.

Panenteïsme

Alles is in god geskep, en god is in die skepping. God en die skepping se wesensbestaan (ontologie) word aan mekaar gelyk gestel. Die woord “in” kan verskillend interpreteer word in panenteïsme:

Stanford Encyclopedia of Philosophy:

1. Part/Whole Analogical Meaning: Take part in something that is greater and different from any and all the parts. The world is in God by participating in God through being and action.

2. Emergence Analogical Meaning: A specific part/whole analogy that indicates that being in something is to be at least a partial source for a more complex entity.

3. Mind/Body Analogical Meaning: The mind provides structure and direction to the organization of the organism of the body. The world is God’s body in the sense that the world actualizes God and manifests God while being directed by God as different from the world. Many but not all panentheists utilize the mind/body analogy to describe the God/world relation in a manner that emphasizes the immanence of God without loss of God’s transcendence.

http://plato.stanford.edu/entries/panentheism/
Alhoewel daar onderskeid tussen god en die skepping is, is dit slegs in die sin dat die skepping vryheid het van god en dat god groter is as die skepping.

God is ‘n dipool, as gees is hy ewig en oneindig, as sigbare skepping is hy tydelik en beperk. Die skepping het dus deel en neem dus deel in die godheid.

Daar is dus logies geen rede waarom die skepping nie aanbid sou kon word in panenteïsme nie!



Bybelse Wêreldbeeld

God (Christus) hou die skepping deur sy magswoord in stand.

Heb.1:3:Hy hou alle dinge deur sy magswoord in stand.

Panenteïsme

God is die gees van die skepping, en die skepping is god se liggaam.



Bybelse Wêreldbeeld

God is radikaal anders is as die skepping (transendent). Hy is ook groter as die skepping. Hy is ewig (buite tyd, nie gebonde aan tyd nie), alwetend en almagtig.

Jes. 44:7: Wie soos Ek is, laat hom dit sê, laat hom sy saak stel en dit aan My voorlê; laat hom ‘n verklaring gee van wat gebeur het vandat Ek my volk lank gelede gemaak het en ook van wat salgebeur; laat hy vertel van die dinge wat kom.

Panenteïsme

God is nie transendent in die sin dat hy anders is as die skepping nie. Hy is slegs transendent in soverre hy groter is as die skepping. Alhoewel hy ewig is, is hy nie noodwendig almagtig en alwetend nie. Panenteïsme is ‘n blatante ontkenning van God se eis van eksklusiwiteit soos blyk uit Jesaja 44:7.



Bybelse Wêreldbeeld

God is radikaal teenwoordig (immanent) in die sin dat hy orals en altyd absoluut teenwoordig is in sy skepping – in ruimte en in tyd, behalwe waar hy verkies om nie te wees nie.

Ps.139:7: Waarheen sou ek gaan om u Gees te ontvlug? Waarheen sou ek vlug om aan u teenwoordigheid te ontkom? Klim ek op na die hemel, is U daar, gaan lê ek in die doderyk, is U ook daar. Vlieg ek na die ooste, of gaan woon ek in die verre weste, ook daar lei u hand my, hou u regterhand my vas.

Panenteïsme

God is immanent in die sin dat hy self die gees of wese van die skepping is.

Let asb op dat panenteïsme die konsep van immanensie heeltemal anders interpreteer as die Bybel.



Bybelse Wêreldbeeld

God is radikaal teenwoordig deur die inkarnasie in Jesus. In Jesus identifiseer hy homself radikaal met die gevalle mensdom.

Matt. 1:23: Die maagd sal swanger word en ‘n Seun in die wêreld bring, en hulle sal Hom Immanuel noem. Die naam beteken God by ons.

Panenteïsme

Aangesien die hele skepping uit god spruit, is die inkarnasie van Jesus niks buitengewoon of spesiaal nie. Ons is tog almal deel van god!

Moltmann stel “perikorese”, die verhouding tussen die persone van die drie-eenheid, as die model van die verhouding tussen god en die skepping. Jesus se posisie in die godheid is die model vir ons eie uiteindelike posisie in die godheid.

Gevolgtrekking: Die enigste verskil tussen Jesus en ander mense is dat Jesus volledig van sy godheid bewus is, terwyl ander mense nog nie is nie.



Bybelse Wêreldbeeld

Jesus is die enigste persoon wat uit of van God kom. Geen skepsel kan dieselfde aanspraak maak nie.

Joh. 6:46: Dit wil nie sê dat iemand anders al die Vader gesien het nie; net Hy wat van God af kom, Hy het die Vader gesien.

Joh. 8:23: Toe sê Hy vir hulle: “Julle is van hier onder; Ek is van daar bo. Julle behoort tot hierdie wêreld; Ek behoort nie tot hierdie wêreld nie.

Joh. 8:42: Maar Jesus sê vir hulle: “As God julle Vader was, sou julle My liefhê, want Ek het van God af gekom*, en hier is Ek nou. Ek het immers ook nie uit my eie gekom nie, maar Hý het My gestuur.

* Die 1933 vertaling sê: “…Ek het uit God uitgegaan en gekom…” – “emanated from God.”

Panenteïsme

Die hele skepping en dus alle mense kom van god af. Die hele skepping en dus alle mense het uit god gegaan en gekom. (“Emanated from God.”)

Dit is ‘n direkte ontkenning van Jesus se aansprake op eksklusiwiteit in Johannes 6 en 8.



Bybelse Wêreldbeeld

God is radikaal teenwoordig deur die inwonende Heilige Gees in gelowiges.

Rom. 8:9: Julle word egter nie deur julle sondige natuur beheers nie, maar deur die Gees, want die Gees van God woon in julle. As iemand die Gees van Christus nie het nie, behoort hy nie aan Christus nie.

Panenteïsme

God se gees is teenwoordig in die hele skepping, dus ook in alle mense.

Dit is ‘n direkte ontkenning van Romeine 8:9 wat leer dat slegs die wie aan Christus behoort sy Heilige Gees het.



Bybelse Wêreldbeeld

God is persoonlik.Dit beteken hy het al die kenmerke van ‘n persoon, naamlik emosies, intellek en wil.

Emosies:

Joh. 2:16: God het die wêreld so liefgehad…

Intellek:

Ps. 139:14: Ek wil U loof, want U het my op ‘n wonderbaarlike wyse geskep. Wat U gedoen het, vervul my met verwondering. Dit weet ek seker: geen been van my was vir U verborge toe ek gevorm is waar niemand dit kon sien nie, toe ek aanmekaargeweef is diep in die moederskoot. U het my al gesien toe ek nog ongebore was, al my lewensdae was in u boek opgeskrywe nog voordat ek gebore is. Hoe wonderlik is u gedagtes vir my, o God, hoe magtig hulle almal!

Wil:

Joh. 6:40: Dit is die wil van my Vader: dat elkeen wat die Seun sien en in Hom glo, die ewige lewe sal hê…

Panenteïsme

Die panenteïstiese god is nie noodwendig persoonlik nie, dit hang af watter panenteïs se werk jy lees.



Bybelse Wêreldbeeld

God is transpersoonlik, in die sin dat hy homself in drie afsonderlike Persone openbaar, die Vader, Seun en Heilige Gees.

Die Heidelbergse kategismus, Vraag 25: Terwyl daar maar tog net een, enige Goddelike Wese is, waarom praat jy van drie, naamlik die Vader, Seun en Heilige Gees ? Antwoord: Omdat God Hom so in sy Woord geopenbaar het dat hierdie drie onderskeie Persone die enige, ware en ewige God is.

Panenteïsme

God is transpersoonlik, in die sin dat elke persoon, (maar wel ook plant, klip, ster en sterrestelsel) in die skepping in wese god is. Volgens Histories-trinitariese panenteïsme is god ook drie-enig, vader, seun en gees. (Nie alle panenteïste onderskryf die drie-eenheid nie.)

Die gevolgtrekking is dat die drie-enige God soos in die Bybel openbaar word nie werklik spesiaal is nie. Ons is tog almal deel van god en dus in wese deel van ‘n multi-enige god!



Bybelse Wêreldbeeld

God is absoluut soewerein

Jes.41:4: Wie het dit bewerkstellig, dit gedoen? Wie het die verloop van dinge van die begin af bepaal? Dit is Ek, die Here! Ek is die eerste, en wanneer die laaste dinge gebeur, sal Ek nog die Here wees.

Jes. 43:13 Ook hierná is Ek nog God. Uit my mag kan niemand gered word nie. Wat Ek doen, kan niemand ongedaan maak nie.

Jes. 45:9: Ellende wag vir hom wat die Een verwyt wat hom gevorm het, ‘n potskerf tussen potskerwe van klei. Durf die klei vir die een wat dit vorm, sê: “Wat maak jy?” Durf wat jy gemaak het, van jou sê: “Hy kan nie sy hande gebruik nie!”

Panenteïsme

Omdat die mens deel het in die godheid en die mens soewerein is

  • kan god nie volle beheer hê oor wat die mens doen nie.
  • ken god nie noodwendig die toekoms nie.
  • leer god uit die mens se vryekeuses
  • dra die mens se vrye keuses by tot die aktualisering van god: Die skepping (mens) is deel van die proses waardeur god as ewige, transendente moontlikheid ‘n immanente werklikheid in tyd word.

Die mens se vryheid beperk dus god se vryheid binne die grense van die mens se keuses in tyd.

Dit is in skrille kontras met die boodskap van die Bybel, soos in bv. Jesaja hierbo dat God soewerein is en dat geen mens sy vryheid sal beperk nie!



Bybelse Wêreldbeeld

God is absoluut heilig en volmaak.

Lev. 11:45: Omdat Ek heilig is, moet julle ook heilig wees.

Mat.5:48: Wees julle dan volmaak soos julle hemelse Vader volmaak is.

(Nota: Let op dat God se aanspraak op ons lewens absoluut is omdat hy die mens volmaak en heilig geskep het!)

Panenteïsme

Omdat alles in god is en god in alles is sonder enige ontologiese onderskeid word alle sonde in god, as deel van god, gepleeg. Panenteïsme verklaar die bestaan van boosheid en sonde op grond van god se onmag om dit te keer! ‘n Panenteïstiese god kan dus in beginsel potensieel heilig wees, of heilige voornemens hê, maar beslis nie in praktyk heilig wees nie.

Omdat die skepping onvolmaak is as gevolg van die sonde is dit ook vir god onmoontlik om volmaak te wees!



Bybelse Wêreldbeeld

God het die mens in sy eie beeld geskep. Ons is die Imago Dei.

Gen. 1:27: God het die mens geskep as sy verteenwoordiger, as beeld van God het Hy die mens geskep, man en vrou het Hy hulle geskep.

Panenteïsme

Die mens spruit voort uit god. Die mens is dus in wese god, of ‘n inkarnasie van god. Die mens is dus veel meer as net die beeld van god.

Die mens word onderskei van god nie in wese nie maar in sy vryheid van god.



Bybelse Wêreldbeeld

Die mens is goed, volmaak en volledig geskep.

Gen. 1:31: Toe het God gekyk na alles wat Hy gemaak het, en dit was baie goed.

Omdat die mens goed, volmaak en volledig geskep is was die sondeval nie onvermydelik nie. As die sondeval onvermydelik was sou dit beteken die mens is defektief geskep.

Die sondeval is dus beslis nie die logiese gevolg van die skepping nie.

Panenteïsme

Die sondeval ‘n onvermydelike gevolg van die skepping, omdat dit die afskeiding van vrye skepsels van god is.



Bybelse Wêreldbeeld

Die mens is met vrye wil geskep omdat God liefde is. Ware liefde is net moontlik as daar vrye wil is.

Luk. 13:34: Jerusalem, Jerusalem! Jy wat die profete doodmaak en die boodskappers stenig wat na jou toe gestuur is, hoe dikwels wou Ek jou kinders bymekaarmaak soos ‘n hen haar kuikens onder haar vlerke, maar julle wou nie!

Omdat die mens se vrye wil ‘n genadegawe van God is, perk dit geensins God se vrye wil in nie – God kan dit op enige oomblik wegneem.

Eks 9:12: Tog het die Here die farao nog steeds koppig laat bly.

God het Farao hom sy vrye wil ontneem.


Die mens is dus vry net in soverre sy vryheid met God se wil ooreenstem, met ander woorde soos God dit toelaat. God se absolute vryheid beperk die mens se vryheid binne die grense van die ewige Goddelike wil.

Panenteïsme

Die mens het absolute vrye wil omdat hy deel in die godheid, en vrye wil is ‘n kenmerk van god.

Die mens se vrye wil beteken egter dat god ingeperk word.



Bybelse Wêreldbeeld

Die mens het sy vrye wil gebruik om te sondig. Vrye wil maak sonde moontlik. Alhoewel God by volle mag is om die sonde te keer, laat hy dit toe volgens sy ewige raadsplan.

Die Dortse Leerreëls, Hoofstuk 3, par 1: Die mens is van die begin af na die beeld van God geskep. Verstandelik was hy toegerus met ware en heilsame kennis van sy Skepper en van geestelike sake. In sy wil en hart was hy met geregtigheid toegerus, en sy hele gesindheid was suiwer. Hy was dus volkome heilig. Maar deur die ingewing van die duiwel en uit sy eie vrye wil het hy hom van God losgeskeur en homself van hierdie uitnemende gawes beroof.

Panenteïsme

Sonde is die onvermydelike gevolg van die skepping. Die mens sondig onvermydelik omdat hy vrye wil het. God is onmagtig om die sonde te keer, omdat sy wil ingeperk word deur die mens se wil.



Bybelse Wêreldbeeld

Die hele skepping is vervloek of verydel as gevolg van die sondeval.

Gen. 3:17: Vir die mens het die Here God gesê: “Omdat jy na jou vrou geluister het en geëet het van die boom waarvan Ek jou verbied het om te eet, “is die aarde deur jou toedoen vervloek; met swaarkry sal jy daaruit ‘n bestaan maak, jou lewe lank; die aarde sal vir jou dorings en dissels laat uitspruit, en jy sal veldplante eet; net deur harde werk sal jy kan eet, totdat jy terugkeer na die aarde toe, want daaruit is jy geneem. Stof is jy, en jy sal weer stof word.”

Rom. 8:20: Die skepping is immers nog aan verydeling onderworpe, nie uit eie keuse nie, maar omdat God dit daaraan onderwerp het. Daarby het Hy die belofte van hoop gegee: die skepping sal self ook bevry word van sy verslawing aan die verganklikheid, om so tot die vryheid te kom van die heerlikheid waaraan die kinders van God deel sal hê.

Panenteïsme

Hoe is dit dan moontlik dat die skepping vervloek kan wees as dit in wese deel van god is? Sal god homself vervloek?

In panenteïsme blyk dit vir my of die skepping fundamenteel defektief is.



Bybelse Wêreldbeeld

Die mensdom het sy skeppingsposisie in Christus verloor met die sondeval en is van God verwyder.

Gen. 3:23: Daarom het die Here God die mens weggestuur uit die tuin van Eden uit om die aarde te gaan bewerk, die aarde waaruit hy gemaak is. Die Here God het die mens uitgedryf, en om die toegang tot die boom van die lewe te bewaak, het Hy oos van die tuin van Eden gerubs gesit, en ook ‘n vlammende swaard wat heen en weer beweeg.

Panenteïsme

Omdat die mens in wese god is, is dit onmoontlik om van god verwyder te wees.
In die panenteïtiese wereldbeeld kan verwydering van god slegs beteken dat die mens nie meer bewustelik god is nie, of dat hy op een of ander manier mislei is om te dink hy is nie god nie.



Bybelse Wêreldbeeld

Sonde is rebellie teen God. Sonde stel die skepsel gelyk aan die Skepper, en in plek van die Skepper.

Gen. 3:4: Toe sê die slang vir die vrou: “Julle sal beslis nie sterf nie, maar God weet dat julle oë sal oopgaan die dag as julle van daardie boom eet en dan sal julle soos God wees deurdat julle alles kan ken.”

Es. 28:6: “Daarom,” sê die Here my God, “omdat jy jou verbeel het jy is ‘n god, daarom gaan Ek ander nasies, wrede volke, teen jou laat optrek.

Panenteïsme

Hoe kan god teen homself rebelleer? Die mens is ‘n spruit van god, deel van god en dus self goddelik. Panenteïsme stel dus die mens gelyk aan god. Die konsep van sonde as rebellie teen god kan nie regtig bestaan in panenteïsme nie.

Die naaste wat panenteïsme aan sonde kan kom, is dat ek as mens nie besef dat ek eintlik god is nie. Ek het kontak met my ware self (my godheid) verloor. Of dat ek my vrye keuses uitoefen in teenstryd met god se visie vir homself en dieskepping.



Bybelse Wêreldbeeld

Verlossing is versoening met God

Rom. 5:10:Aangesien ons, toe ons nog vyande was, deur die dood van sy Seun met God versoen is, staan dit soveel vaster dat ons, noudat ons versoen is, deur die lewe van sy Seun gered sal word.

Panenteïsme

Omdat daar nie regtig ‘n konsep van verwydering van god in panenteïsme kan wees nie, is daar ook nie werklik ‘n konsep van versoening nie. God en die skepping ondergaan ‘n evolusionêre proses waardeur die hele skepping weer met die godheid saamsmelt. Hierdie samesmelting word beskryf in terme van die drie-eenheid. Die mensdom word dus opgeneem in die godheid van die een god, as afsonderlike persone, soos wat die lede van die drie-eenheid steeds afsonderlike persone is.

Mistici streef nie na verlossing nie maar na “verligting” of “enlightenment”, waarin die mens onder die indruk van sy eie godheid kom.



Bybelse Wêreldbeeld

Verlossing is herwinning van ons posisie in Christus.

Rom 8:1: Daar is dus nou geen veroordeling vir dié wat in Christus Jesus is nie.

Panenteïsme

In panenteïsme kan die mens nie sy posisie in god verloor nie omdat hy deel in god se wesensbestaan.



Bybelse Wêreldbeeld

Omdat God nie sy skepping is nie en geskape persone (engele en mense) met vrye wil geskep is bestaan die bose apart van God in rebellie teen God. Satan en sy demone is engele wat uit vrye wil besluit het om teen God te rebelleer.

Joh.8:44: Julle is kinders van die duiwel; hy is julle vader, en julle wil doen wat julle vader wil hê julle moet doen. Hy was vandie begin af ‘n moordenaar. En hy staan nie aan die kant van die waarheid nie, omdat daar geen waarheid in hom is nie. Wanneer hy leuentaal praat, is dit volgens sy aard, want hy is ‘n leuenaar en die vader van die leuen.

Ef. 6:7: Ons stryd is nie teen vlees en bloed nie, maar teen elke mag en gesag, teen elke gees wat heers oor hierdie sondige wêreld, teen elke bose gees in die lug.

Panenteïsme

Omdat engele manifestasies van god is kan hulle nie teen god rebeleer nie. In panentiesme is daar dus ’n paar moonlikhede:

  • God is beide goed en boos. (dualisme) Boosheid en sonde is ‘n manier waarop god nuwe ervarings opdoen.
  • God is goed maar onmagtig om die bose te keer omdat sy almag ingeperk word deur die die vrye wil van dieskepping.
  • Satan en sy demone bestaan nie.


Bybelse Wêreldbeeld

Nie almal word verlos nie.

2 Tes. 1:9: Die ewige verdoemenis sal hulle straf wees, altyd geban uit die teenwoordigheid van die Here en van sy wonderbaarlike mag.

Panenteïsme

Uiteindelik sal almal verlos word.



Bybelse Wêreldbeeld

Die hel bestaan, en is ewige, bewustelike verwydering van God. Die hel is dus ‘n deel van die skepping waar God nie is nie, of alternatiewelik ‘n skepsel se toestand van totale verwydering van God.

2 Tes. 1:9: Die ewige verdoemenis sal hulle straf wees, altyd geban uit die teenwoordigheid van die Here en van sy wonderbaarlike mag.

Panenteïsme

Die hele skepping is in god, daarom is daar geen plek in die skepping waar god nie is nie, of geen denkbare toestand van ‘n skepsel van totale verwydering van god nie. Die totale afwesigheid van god beteken dus ook die totale afwesigheid van skepsels.

Alhoewel panenteïste in teorie die konsep van hel mag beaam, is die konsep van die hel logies onmoontlik in panenteïsme.



Bybelse Wêreldbeeld

Die mens is as gevolg van die sondeval totaal verdorwe, en dus onmagtig om uit homself die waarheid te ken, uit te vind of om selfs daarna te vra.

Rom 3:10: Daar staan immers geskrywe: “Daar is nie een wat regverdig is nie, selfs nie een nie, daar is nie een wat verstandig is nie; daar is nie een wat na die wil van God vra nie. “Almal het afgedwaal, almal het ontaard. Daar is nie een wat goed doen nie, selfs nie een nie.

2 Kor. 3:5: Uit onsself is ons nie in staat om iets te bedink asof dit uit onsself kom nie. Ons bekwaamheid kom van God.

Panenteïsme

Die mens is by uitstek toegerus om die waarheid te vind, omdat hy in wese god is. Sy soeke na waarheid keer hom in homself, dit is ‘n reis van self ontdekking totdat hy god in homself ontdek.

Julian Muller: “ Die nuwe wêreldbeeld maak nie meer voorsiening vir ‘n hiërargiese, van-bo-na-onder hantering van waarheid nie. Die klem verskuif weg van ‘n eenmaal klaar geformuleerde waarheid, na ‘n voortdurende ontdek van waarheid. Die klem verskuif van waarheidskonsepte na die proses van soeke na die waarheid.”



Bybelse Wêreldbeeld

Die mens is afhanklik van God om homself deur die natuur, die profete, Christus, die Bybel en die inwonende Gees te openbaar.

Heb. 1:1: In die verlede het God baiekeer en op baie maniere met ons voorvaders gepraat deur die profete, maar nou, in hierdie laaste dae, het Hy met ons gepraat deur die Seun. God het Hom deur wie Hy die wêreld geskep het, ook erfgenaam van alles gemaak. Uit Hom straal die heerlikheid van God en Hy is die ewebeeld van die wese van God.

Mat. 16:17: Gelukkig is jy, Simon Barjona,” het Jesus vir hom gesê, “want dit is nie ‘n mens wat dit aan jou geopenbaar het nie, maar my Vader wat in die hemel is.“

1 Kor. 12:3: …niemand kan sê: “Jesus is die Here” nie, behalwe deur die Heilige Gees.

Panenteïsme

“Outoritêre openbaring” is verdag. Elke mens moet sy eie waarheid vind. Dit is waarom die “nuwe reformasie” soveel moeite doen om die tekstuele integriteit van die Bybel te vernietig.

Julian Muller: “Die postmoderne mens voel hoedat die kettings van hom/haar afval. Die verslawing van konsepte wat van bo afgekondig word, volgens die Teologiese Wêreldbeeld, word nou verbreek.”



Bybelse Wêreldbeeld

God openbaar die waarheid van die Bybel aan gelowiges direk en persoonlik deur die inwoning van sy Gees. Ons ervaar persoonlik hoe God sy openbaring (die Bybel) in ons lewens lewend maak. Slegs deur ‘n persoonlike ontmoeting met die Jesus van die Bybel kan ons die Bybel verstaan.

Mat. 16:17: Gelukkig is jy, Simon Barjona,” het Jesus vir hom gesê, “want dit is nie ‘n mens wat dit aan jou geopenbaar het nie, maar my Vader wat in die hemel is.“

1 Kor. 12:3: …niemand kan sê: “Jesus is die Here” nie, behalwe deur die Heilige Gees.

Panenteïsme

Persoonlike ervaring geniet voorrang bo enige openbaring van God.

Julian Muller: “Eie ervaringe kry geldigheid en mense ontvang vrymoedigheid om daaroor te praat en aanvaar nie meer die konsep van ‘n “hoër werklikheid” wat voorskriftelik vir die aardse lewe funksioneer nie.”



Bybelse Wêreldbeeld

Omdat God transendent en almagtig is gryp hy dikwels bonatuurlik in deur wonderwerke.

Panenteïsme

Omdat god beperk word deur die skepping werk hy deur die skepping op “natuurlike” maniere. Bonatuurlike wonderwerke word dus bevraagteken.



Panenteïsme as rebellie teen God.

Moderne panenteïsme het twee belangrike kenmerke:

  • Die mens deel in god se wesensbestaan. Die mens spruit voort uit god, is in god en sal uiteindelik terugkeer na die wese van god. Ditplaas die mens dus op dieselfde vlak as die persone van die drie-eenheid.
  • Die mens se absolute vryheid beperk god se vryheid binne die grense van die mens se keuses in tyd.

Dit is in direkte konflik met wat die Byble leer: Dat God se absolute vryheid die mens se vryheid beperk binne die grense van die ewige Goddelike toelatende wil.

Die gevolge hiervan is verreikend:

  • Die mens verhef homself tot god.
  • Die mens se vryheid is groter as die van God, omdat die mens se vryheid god se vryheid beperk.

Die mens is dus vry van God en nie verantwoordelik aan God nie. God se wet is nie absoluut nie maar slegs riglyne. God het geen aanspraak op die mens nie, behalwe om voorstelle te maak en riglyne te gee.

Panenteïsme plaas die mens dus bo God. Dit is rebellie teen God.

Julian Muller se rebellie teen God is duidelik is die volgende aanhaling:

“Die postmoderne mens voel hoedat die kettings van hom/haar afval. Die verslawing van konsepte wat van bo afgekondig word, volgens die Teologiese Wêreldbeeld, word nou verbreek.”

Dit is duidelik dat hy God se openbaring (die Bybel) wat “van bo afgekondig word” as verslawende kettings beskou, en dat die mensdom bevry moet word van God se absolute aanspraak op hulle lewe.

Dit is wat die God vandag vir die panenteïste sê:

Es. 28:6: “Daarom,” sê die Here my God, “omdat jy jou verbeel het jy is ‘n god, daarom gaan Ek ander nasies, wrede volke, teen jou laat optrek. Hulle sal die prag wat jou wysheid vir jou gebring het, met die swaard aanval en jou prag skend. Hulle sal jou in die graf in laat stort, jy sal die dood van ‘n gesneuwelde sterf daar op jou eiland in die see. Sal jy vir dié wat aan jou ‘n einde gaan maak, nog kan sê jy is ‘n god? Vir dié wat vir jou dood gaan sorg, sal jy ‘n mens wees, nie ‘n god nie.

Panenteïsme as wêreldsgodsdiens.

Moderne panenteïsme is die direkte afstammeling van Plotinus se neoplatonisme. Dit staan in opposisie teen die Bybel se teïsme. Panenteïsme is egter nie beperk tot westerse filosofie nie. Alhoewel oosterse filosofiee grotendeels panteïsties is (Alles is god), is daar ’n beduidende panenteïstiese tradisie in beide Hinduisme en Buddhisme. Panenteïsme is ook die wêreldbeeld van verskeie takke van die New Age beweging en Wicca (neopaganisme met bande met satanisme).

Panenteïsme neem posisie in tussen teïsme en panteïsme, dit word wyd beskou as die teologie wat wêreldgodsdiense kan verenig.

As dit nie koue rillings teen jou ruggraat laat afgaan nie, het jy nie onlangs die boek van Openbaring gelees nie…

Wynand Louw